1 Kasım 1928'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen bir yasa, ülkenin yüzyıllardır kullandığı yazıyı değiştirdi. "Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun" ile Arap harfleri yerine Latin kökenli yeni bir alfabe kabul edildi. Bu değişiklik, yalnızca harflerin biçimini değil, toplumun okuma yazma ile ilişkisini de kökten dönüştürmeyi amaçlıyordu.

Harf değişikliği tartışması aslında Cumhuriyet'ten çok önce başlamıştı. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren bazı Osmanlı aydınları, Arap harflerinin Türkçenin ses yapısına uygun olmadığını ve okuma yazma öğrenmeyi zorlaştırdığını dile getirmişti. Bu aydınların bir kısmı harflerin düzeltilmesini, bir kısmı ise tamamen değiştirilmesini öneriyordu.

Sorunun temelinde dilin ses yapısı ile yazı arasındaki uyumsuzluk yatıyordu. Türkçe ünlü bakımından zengin bir dildir ve ünlü uyumu gibi kurallar, sözcüklerin anlamı açısından önemlidir. Arap alfabesi ise ünlüleri tam olarak göstermediği için aynı biçimde yazılan bir sözcük farklı biçimlerde okunabiliyordu. Bu durum, özellikle yeni okumaya başlayanlar için ciddi bir engel oluşturuyordu.

Yeni alfabe, kısa bir hazırlık süreciyle oluşturuldu. Bu iş için kurulan komisyon, Türkçenin seslerini karşılayacak harfleri belirledi. Mustafa Kemal, 1928 yazında İstanbul'da halka yeni harfleri bizzat tanıttı ve ardından Anadolu'nun farklı kentlerinde kara tahta başında yeni alfabeyi öğretti. Bu görüntüler, "Başöğretmen" sıfatıyla anılmasının da kaynağı oldu.

Yeni harflerin kabul edilmesi tek başına yeterli değildi; milyonlarca yetişkinin okuma yazma öğrenmesi gerekiyordu. 1927 nüfus sayımına göre okuryazarların oranı oldukça düşüktü. Bu durumu değiştirmek için 1929'un başında Millet Mektepleri açıldı. On altı ile kırk beş yaş arasındaki yurttaşların devam etmesi beklenen bu okullarda, kısa süreli kurslarla okuma yazma ve temel bilgiler öğretildi. Kahvehaneler, camiler ve okullar akşamları birer dershaneye dönüştü.

Harf devriminin sonuçları tartışmasız değildir. Destekçileri, yeni alfabenin okuryazarlığı hızla yaygınlaştırdığını, Türkçenin ses yapısına uygun bir yazı sağladığını ve eğitimi kolaylaştırdığını vurgular. Eleştirenler ise yeni kuşakların Osmanlıca yazılmış yüzyıllık birikimi doğrudan okuyamaz hâle geldiğini ve bunun kültürel bir kopuşa yol açtığını öne sürer. Bu tartışma, bugün de arşivlerin ve eski metinlerin yeni harflere aktarılması çalışmalarıyla sürmektedir.

Okuryazarlık oranı sonraki on yıllarda istikrarlı biçimde arttı. Elbette bu artışın tek nedeni yeni harfler değildi; okulların yaygınlaşması, kentleşme, ekonomik gelişme ve kadınların eğitime katılımının artması da belirleyici rol oynadı. Yine de harflerin değişmesi, bu sürecin simgesel ve pratik başlangıç noktalarından biri olarak kabul edilir.

Harf devrimi, bir yazı sisteminin yalnızca teknik bir araç olmadığını gösterir. Yazı, bir toplumun geçmişle bağını, bilgiye erişimini ve geleceğe ilişkin tasavvurunu da şekillendirir. Bu nedenle harflerin değişmesi, aynı zamanda bir ülkenin kendini yeniden tanımlama çabasının da parçasıydı.