28 Aralık 1895 akşamı Paris'teki bir kafenin bodrum katında, bilet alan otuz kadar seyirci, beyaz bir perdenin karşısındaki sandalyelere oturdu. Işıklar söndü ve perdede hareketli görüntüler belirmeye başladı: bir fabrikadan çıkan işçiler, bir bahçede sulama yapan bir bahçıvan, bir bebeğin kahvaltısı. Her biri yalnızca birkaç dakika süren bu kısa filmler, Lumière kardeşlerin geliştirdiği bir makineyle gösteriliyordu. Bu gösterim, bugün genellikle sinemanın doğuşu olarak kabul edilir.

Lumière kardeşler, hareketli görüntüleri kaydetmeye ve göstermeye çalışan ilk kişiler değildi. On dokuzuncu yüzyılın sonlarında pek çok mucit, bu hayalin peşindeydi. Amerika'da Thomas Edison, hareketli görüntüleri bir kutunun içindeki delikten tek bir kişinin izleyebileceği bir makine geliştirmişti. Lumière kardeşlerin buluşunu farklı kılan, makinelerinin hem görüntüyü kaydedebilmesi hem de onu büyük bir perdeye yansıtarak bir grup insanın birlikte izlemesine imkân tanımasıydı. Bu, sinemayı kolektif bir deneyime dönüştürdü.

Sinemanın ilk yıllarına ilişkin en ünlü hikâye, bir istasyona giren treni gösteren kısa bir filmle ilgilidir. Anlatıya göre tren perdede seyircilere doğru yaklaştıkça, seyirciler trenin gerçekten salona gireceğinden korkarak çığlıklar atmış ve kaçışmıştı. Tarihçiler, bu hikâyenin büyük ölçüde abartılmış ya da tamamen bir efsane olduğunu düşünür. Ancak bu efsanenin bu kadar yaygınlaşması, hareketli görüntülerin ilk izleyiciler üzerinde yarattığı şaşkınlığı ve büyülenmeyi simgeler.

Lumière kardeşlerin filmleri, gündelik hayatın kayıtlarıydı. Kamera sabit bir noktaya yerleştiriliyor ve önünden geçen olayları kaydediyordu. Ancak kısa süre içinde sinemanın yalnızca gerçekliği kaydetmekle kalmayıp hikâyeler anlatabileceği ve hayaller yaratabileceği keşfedildi. Fransız sihirbaz Georges Méliès, sinemanın bu yönünü keşfeden öncülerin başında gelir. Méliès, çekim sırasında kamerayı durdurup sahnedeki nesneleri değiştirerek insanların bir anda kaybolmasını ya da dönüşmesini sağlayan teknikler geliştirdi. Ay'a yapılan hayalî bir yolculuğu anlatan filmi, sinema tarihinin ilk bilimkurgu filmlerinden biri olarak kabul edilir.

Sinema, kısa süre içinde dünyanın dört bir yanına yayıldı. Osmanlı topraklarında da Lumière kardeşlerin gösteriminden yalnızca birkaç yıl sonra film gösterimleri yapılmaya başlandı. Türk sinemasının ilk yerli filmi ise genellikle 1914'te çekildiği kabul edilen kısa bir belgesel filmdir. Ancak bu filmin kopyası günümüze ulaşmadığı için ilk Türk filmi konusu, tarihçiler arasında hâlâ tartışılmaktadır.

Sinemanın ilk on yıllarında filmler sessizdi. Görüntülere çoğu zaman salonda canlı olarak çalınan müzik eşlik ediyordu. Diyaloglar ve açıklamalar, görüntülerin arasına yerleştirilen yazılı levhalarla aktarılıyordu. Bu sessiz dönemde sinema, kendine özgü bir görsel dil geliştirdi. Yönetmenler, kamera açılarını, çekim ölçeklerini ve görüntülerin art arda dizilişini kullanarak hikâye anlatmanın yeni yollarını keşfetti.

Bugün sinema, televizyon ve dijital platformlar, hareketli görüntüleri hayatımızın ayrılmaz bir parçası hâline getirdi. Ancak her şey, yaklaşık yüz otuz yıl önce bir kafenin bodrum katında, birkaç dakikalık siyah beyaz görüntüleri izleyen ve gördüklerine inanamayan küçük bir seyirci grubuyla başladı.