Edirne'nin silüetine hâkim olan Selimiye Camii, yaklaşık dört buçuk yüzyıldır ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor. Dev kubbesi, incecik minareleri ve ışıkla dolu iç mekânıyla bu yapı, Osmanlı mimarisinin doruk noktası olarak kabul edilir. Caminin mimarı Sinan ise kendisi bu eseri, uzun ve verimli bir meslek hayatının "ustalık eseri" olarak nitelendirmiştir.

Sinan'ın hayatı, kendi başına olağanüstü bir hikâyedir. On beşinci yüzyılın sonlarında Kayseri yakınlarındaki bir köyde doğdu. Gençliğinde devşirme sistemiyle İstanbul'a getirildi ve yeniçeri ocağında yetişti. Askerlik yıllarında katıldığı seferlerde köprüler, gemiler ve savunma yapıları inşa ederek mühendislik yeteneğini gösterdi. Bu deneyimler, onun yapı malzemeleri, yük taşıma ve arazi koşulları konusunda derin bir bilgi edinmesini sağladı. Yaklaşık elli yaşındayken baş mimarlığa getirildi ve yaklaşık yarım yüzyıl boyunca bu görevi sürdürdü.

Sinan'ın eserlerinin sayısı, kaynaklara göre değişmekle birlikte üç yüz elliyi aşar. Camiler, medreseler, hamamlar, köprüler, kervansaraylar, imaretler, türbeler ve su kemerleri, bu eserler arasında yer alır. Sinan, yalnızca tek tek yapılar değil, bir caminin etrafında okul, hastane, aşevi ve hamam gibi yapıları bir araya getiren külliyeler tasarladı. Bu külliyeler, bulundukları mahallelerin sosyal ve ekonomik merkezleri hâline geldi.

Sinan, kendi eserlerini değerlendirirken ilginç bir sınıflandırma yapmıştır. Bu anlatıya göre İstanbul'daki Şehzade Camii onun çıraklık eseri, Süleymaniye Camii kalfalık eseri, Edirne'deki Selimiye Camii ise ustalık eseridir. Bu sınıflandırma, bir zanaatkârın yıllar içinde becerilerini adım adım geliştirdiğini anlatan geleneksel usta-çırak anlayışını yansıtır.

Selimiye'yi ustalık eseri yapan, büyük ölçüde onun kubbesidir. Sinan, uzun yıllar boyunca Ayasofya'nın görkemli kubbesiyle boy ölçüşmeyi hedeflemişti. Selimiye'nin kubbesi, sekiz büyük ayak üzerine oturtulmuş ve iç mekânın neredeyse tamamını kapsayan tek bir büyük alan yaratılmıştır. Bu düzenleme, ziyaretçinin camiye girdiği anda bütün iç mekânı tek bakışta kavramasını sağlar. Kubbenin yükünü taşıyan ayaklar ve payandalar ustaca gizlendiği için, kubbe adeta havada asılı duruyormuş gibi görünür.

Sinan'ın mimarisinde ışık, önemli bir yapı malzemesi gibi kullanılır. Selimiye'nin kubbesinin eteğinde ve duvarlarında yer alan çok sayıda pencere, iç mekânı aydınlık ve ferah bir hâle getirir. Işık, gün boyunca farklı açılardan girerek mekânın görünümünü değiştirir. Sinan'ın yapılarındaki akustik düzenlemeler de dikkat çekicidir. Yapının farklı noktalarından gelen seslerin bütün mekâna yayılması, ustaca hesaplanmış bir tasarımın ürünüdür.

Sinan'ın yapıları, sağlamlıklarıyla da öne çıkar. İstanbul ve çevresi, tarih boyunca pek çok büyük depremle sarsılmıştır. Sinan'ın eserlerinin önemli bir kısmının bu depremlere rağmen ayakta kalması, onun yapı tekniklerindeki ustalığının bir kanıtı olarak görülür. Temellerin sağlamlığı, yüklerin dengeli dağıtılması ve kullanılan malzemelerin özenle seçilmesi, bu dayanıklılığın sırları arasındadır.

Selimiye Camii ve Külliyesi, 2011'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Sinan'ın mirası, yalnızca taş ve tuğladan oluşan yapılarla sınırlı değildir. Onun eserleri, sanatın, mühendisliğin ve toplumsal ihtiyaçların uyum içinde bir araya gelebileceğini gösterir. Bir yapının güzelliği, onun hem işlevine hem de onu kullanan insanlara duyulan saygıdan doğar.