İslam felsefesi geleneğinde Aristoteles'e "Birinci Öğretmen" denir. Bu unvanın ardından gelen "İkinci Öğretmen" sıfatı ise onuncu yüzyılda yaşamış bir düşünüre, Farabi'ye verilmiştir. Bugünkü Kazakistan sınırları içinde kalan Farab bölgesinde doğduğu kabul edilen Farabi, hayatının önemli bir bölümünü Bağdat'ta ve Şam'da geçirdi. Mantıktan müziğe, siyasetten metafiziğe kadar geniş bir alanda eserler veren Farabi, antik Yunan felsefesini İslam düşüncesiyle buluşturan en önemli isimlerden biri oldu.

Farabi'nin en tanınan eseri, kısaca "Erdemli Şehir" olarak bilinen kitabıdır. Bu eserde ideal bir toplumun nasıl olması gerektiğini tartışır. Farabi'ye göre insan, tek başına yaşayarak mükemmelliğe ulaşamaz. İhtiyaçlarını karşılamak ve yeteneklerini geliştirmek için başkalarıyla iş birliği yapmak zorundadır. Bu nedenle toplum, insanın doğasının bir gereğidir ve en yüksek amaç olan mutluluğa ulaşmanın aracıdır.

Farabi, erdemli şehri sağlıklı bir bedene benzetir. Bedenin organları farklı görevler üstlenir ve hepsi birlikte bütünün yaşamını sürdürür. Kalp, diğer organları yönetir ve onlara yön verir. Erdemli şehirde de her insan yeteneğine uygun bir görev üstlenir ve şehrin başında bilgili, erdemli ve yetenekli bir yönetici bulunur. Bu yönetici, şehrin halkını ortak mutluluğa yönlendirmekle sorumludur.

Farabi'nin yönetici anlayışı, Platon'un filozof kral düşüncesinden belirgin biçimde etkilenmiştir. İdeal yönetici hem akıl yoluyla gerçeği kavrayabilen bir filozof hem de bu gerçeği halka anlayabileceği biçimde aktarabilen bir önder olmalıdır. Farabi, bütün bu nitelikleri tek bir kişide bulmanın zor olduğunu kabul eder ve böyle bir durumda yönetimin bu nitelikleri paylaşan birkaç kişi tarafından üstlenilebileceğini söyler.

Eserin dikkat çekici bölümlerinden biri, erdemli şehrin karşıtı olan toplumların sınıflandırılmasıdır. Farabi'ye göre bazı şehirler mutluluğun ne olduğunu hiç bilmez ve yalnızca zenginliği, zevki ya da şöhreti amaç edinir. Bazıları gerçek mutluluğu bilir ama ona uygun yaşamaz. Bazıları ise bir zamanlar erdemli olduğu hâlde zamanla görüşlerini ve davranışlarını değiştirmiştir. Bu sınıflandırma, toplumların hangi değerleri esas aldığına göre yapılmış bir tür siyasi eleştiri niteliği taşır.

Farabi'nin ilgi alanı yalnızca siyasetle sınırlı değildi. Müzik üzerine yazdığı kapsamlı eser, sesin ve ritmin matematiksel yapısını inceleyen önemli bir kaynaktır. Rivayete göre kendisi de usta bir çalgıcıydı. Mantık alanındaki çalışmaları ise Aristoteles mantığının İslam dünyasında anlaşılmasına ve yayılmasına büyük katkı sağladı.

Farabi'nin düşünceleri, kendisinden sonra gelen pek çok filozofu etkiledi. İbn Sina, Aristoteles'in Metafizik adlı eserini kırk kez okumasına rağmen anlayamadığını, ancak Farabi'nin bu esere yazdığı küçük bir açıklamayı okuduktan sonra kavrayabildiğini anlatır. Bu anekdot, Farabi'nin bir aktarıcı değil, yorumlayan ve açıklayan bir düşünür olduğunu gösterir.

Farabi'nin erdemli şehri hiçbir zaman var olmamış bir ütopyadır. Ancak bir toplumun neyi amaç edindiği, yöneticilerin hangi niteliklere sahip olması gerektiği ve bireyin mutluluğu ile toplumun iyiliği arasındaki ilişki gibi sorular, bugünün siyaset tartışmalarında da merkezî bir yer tutmaya devam etmektedir.