Türk tarihinin uzun bir döneminde bozkır, hayvancılığa dayalı göçebe bir yaşamın sahnesiydi. Atlı topluluklar, otlakların ve mevsimlerin ritmine göre yer değiştiriyor, güçlü süvari orduları kuruyordu. Sekizinci yüzyılın ortasında Göktürklerin ardından Moğolistan bozkırlarında kurulan Uygur Kağanlığı ise bu tarihte yeni bir sayfa açtı. Uygurlar, Türk toplulukları arasında yerleşik hayata ve kent kültürüne geçişin önemli temsilcilerinden biri oldu.

Uygur Kağanlığı'nın başkenti Ordu-Balık, Orhun Irmağı vadisinde kurulmuş, surlarla çevrili büyük bir kentti. Kentte saraylar, tapınaklar, çarşılar ve konutlar bulunuyordu. Dönemin gezginleri, bozkırın ortasında yükselen bu şehrin büyüklüğünü ve kalabalığını hayranlıkla anlatır. Bir göçebe imparatorluğun kalıcı bir başkent inşa etmesi, siyasi ve ekonomik hayatın yeni bir düzene kavuştuğunu gösteriyordu.

Uygurların kültürel dönüşümünde din de önemli bir rol oynadı. Kağan Bögü, sekizinci yüzyılın ikinci yarısında Maniheizm adı verilen inancı devletin resmî dini olarak benimsedi. Bu inanç, et yemeyi ve savaşı hoş görmeyen öğretileri nedeniyle bazı tarihçilerce Uygurların savaşçı niteliklerini zayıflattığı yönünde yorumlanmıştır. Ancak bu yorum tartışmalıdır; Uygurlar uzun süre güçlü bir askerî varlık olmayı sürdürdü.

840'ta Kırgızların saldırısıyla Moğolistan'daki Uygur Kağanlığı yıkıldı. Uygurların bir bölümü güneye, Turfan ve Kansu bölgelerine göç ederek burada yeni devletler kurdu. Turfan bölgesindeki vahalarda kurulan devlet, yüzyıllar boyunca tarımın, ticaretin ve kültürün geliştiği bir merkez oldu. Sulama kanallarıyla işlenen topraklarda üzüm, pamuk ve tahıl yetiştirildi.

Bu dönemde Uygurlar, Budizm başta olmak üzere farklı inançların eserlerini kendi dillerine çevirdi. Altun Yaruk gibi metinler, Türkçenin bir edebiyat ve düşünce dili olarak gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Uygurlar, Soğd alfabesinden geliştirdikleri kendi alfabelerini kullandı. Bu alfabe daha sonra Moğollar tarafından benimsendi ve ondan türeyen yazılar yüzyıllar boyunca Orta Asya'da kullanıldı.

Uygurların kitap kültürü de dikkat çekicidir. Doğu Türkistan'daki mağaralarda bulunan buluntular arasında, Uygurca metinlerin basımında kullanılmış tahta harfler yer alır. Bu harfler, hareketli harflerle baskı tekniğinin Avrupa'dan çok önce Orta Asya'da da kullanıldığını gösteren önemli belgelerdir. Uygur kâtipleri ve çevirmenleri, Moğol İmparatorluğu döneminde de devlet yönetiminde önemli görevler üstlendi.

Uygurların yerleşik hayata geçişi, göçebelikten tamamen kopuş anlamına gelmiyordu. Hayvancılık önemini korudu; kent ile bozkır arasındaki ilişki, iki yaşam biçiminin birbirini tamamladığı bir düzen içinde sürdü. Tarih boyunca pek çok toplumda görüldüğü gibi, yerleşiklik ile göçebelik keskin bir sınırla değil, birbirine geçen bir yelpaze hâlinde var oldu.

Uygurların mirası, Türk kültürünün yalnızca bozkır savaşçılığıyla tanımlanamayacağını gösterir. Mimari, tarım, çeviri, yazı ve kitap sanatı da bu kültürün ayrılmaz parçalarıdır.