TYT Anlatım Bozuklukları: Hata Türleri ve Hızlı Tespit Yöntemi

İki ana grup

Anlamsal bozukluklar

• Gereksiz kelime kullanımı: Aynı anlamı taşıyan kelimelerin birlikte kullanılması.
• Kelimenin yanlış anlamda kullanılması: Kelimenin cümlenin anlamına uymayan bir anlamda kullanılması.
• Mantık hataları: Cümlede mantıksal bir çelişki olması.
• Anlamca çelişen kelimelerin birlikte kullanılması: Örneğin kesinlik ile olasılık bildiren ifadelerin aynı cümlede yer alması.
• Deyim ve atasözlerinin yanlış kullanımı.

Yapısal (dil bilgisi) bozukluklar

• Özne-yüklem uyumsuzluğu: Tekil-çoğul ya da kişi uyumsuzluğu.
• Öge eksikliği: Cümlede gerekli bir öğenin (özne, nesne, tümleç) eksik olması.
• Ek eksikliği ya da yanlışlığı.
• Tamlama yanlışları.
• Çatı uyumsuzluğu: Bağlı cümlelerde fiillerin çatılarının uyumsuz olması.

Hızlı tespit yöntemi

1. Cümleyi dikkatle ve bütün olarak oku.
2. Gereksiz ya da yanlış anlamda kullanılmış bir kelime var mı, kontrol et.
3. Özne ile yüklemin uyumuna bak.
4. Bağlaçla bağlanmış cümlelerde ortak ögelerin her iki yükleme uyup uymadığını kontrol et.
5. Mantıksal bir çelişki var mı, düşün.

En sık sorulan tür: Öge eksikliği

Bağlı cümlelerde ortak kullanılan bir öğenin, ikinci yükleme uymaması çok sık sorulur. Bu tür bozukluğu bulmak için her yüklemi ayrı ayrı alıp ögeleri kontrol etmek işe yarar. Ögeler için TYT cümlenin ögeleri yazımıza göz atabilirsin.

Pratik planı

• Her hata türünü örneklerle çalış.
• Karışık sorularla hata türlerini tanıma becerini geliştir.
• Yanlış yaptığın soruların hangi hata türünden olduğunu not al.

TYT dil bilgisinin genel planı için TYT dil bilgisi yazımıza bakabilirsin.