Paragrafta Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
Paragraf sorularının bir bölümü, metnin nasıl yazıldığını sorar: Yazar hangi anlatım biçimini kullanmış, düşüncesini hangi yöntemlerle desteklemiş? Bu kavramları tanımak, bu tür soruları hızla çözmeni sağlar.
Anlatım biçimleri
Açıklama
Bilgi vermek, bir konuyu açıklamak amacıyla yazılan metinlerdir. Öğretici bir dil kullanılır.
Tartışma
Yazar bir düşünceyi savunur ve karşıt görüşleri çürütmeye çalışır. Okuru ikna etme amacı taşır.
Betimleme
Bir varlığın, yerin ya da durumun özelliklerini, okurun zihninde canlandıracak şekilde anlatır. Duyulara hitap eden ifadeler bolca kullanılır.
Öyküleme
Bir olayın zaman sırasına göre anlatılmasıdır. Olay, kişi, yer ve zaman unsurları bulunur.
Düşünceyi geliştirme yolları
- Tanımlama: Bir kavramın ne olduğunu açıklamak.
- Örnekleme: Düşünceyi somut örneklerle desteklemek.
- Karşılaştırma: İki ya da daha fazla şeyin benzer ve farklı yönlerini ortaya koymak.
- Tanık gösterme: Bir düşünceyi, tanınmış bir kişinin sözüyle desteklemek.
- Sayısal verilerden yararlanma: Düşünceyi istatistik ve rakamlarla desteklemek.
- Benzetme: Bir şeyi başka bir şeye benzeterek anlatmak.
Ayırt etme ipuçları
- Karşılaştırma ile benzetme: Karşılaştırmada iki şeyin benzer ve farklı yönleri ortaya konur; benzetmede ise bir şey, güçlü olduğu bir yönden başka bir şeye benzetilir.
- Tanık gösterme: Metinde bir kişinin sözü alıntılanıyorsa bu yöntem kullanılmıştır.
- Örnekleme: "Örneğin", "mesela" gibi ifadeler ipucu verir ama her zaman açıkça yazılmayabilir.
Bir metinde birden fazla yöntem
Bir paragrafta birden fazla düşünceyi geliştirme yolu kullanılabilir. Sorularda genellikle "kullanılmamıştır" şeklinde olumsuz kökler sorulur; bu yüzden her yöntemi metinde tek tek aramak gerekir.
Paragrafın yapısı için paragrafın yapısı yazımıza göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
Karşılaştırma ile benzetmeyi nasıl ayırırım?
Karşılaştırmada iki şeyin benzer ve farklı yönleri tartılır; benzetmede ise bir şey güçlü bir yönüyle başka bir şeye benzetilir.
Betimleme ile öykülemeyi nasıl ayırırım?
Betimleme bir şeyin nasıl göründüğünü anlatır; öyküleme ise olayların zaman içinde nasıl geliştiğini anlatır.