1891'de İstanbul'da "Servet-i Fünun" adlı bir dergi yayımlanmaya başladı. Başlangıçta bilim ve teknoloji haberlerine ağırlık veren bu dergi, birkaç yıl sonra Türk edebiyatında yeni bir dönemin adı oldu. 1896'da derginin edebiyat bölümünün yönetimini şair Tevfik Fikret'in üstlenmesiyle, yeni bir sanat anlayışına sahip genç yazarlar bu derginin etrafında toplandı. Bu topluluğa ve döneme "Edebiyat-ı Cedide", yani Yeni Edebiyat adı verildi.

Servet-i Fünun yazarlarının en belirgin özelliği, sanatı her şeyden önce bir sanat olarak görmeleriydi. Tanzimat yazarları, edebiyatı toplumu eğitmenin ve bilgilendirmenin bir aracı olarak kullanmıştı. Servet-i Fünuncular ise "sanat için sanat" anlayışını benimsedi. Onlara göre bir eserin değeri, verdiği mesajda değil, estetik niteliğinde, dilin güzelliğinde ve ifadenin inceliğinde yatıyordu.

Bu anlayış, dil kullanımlarına da yansıdı. Servet-i Fünun yazarları, duyguların en ince ayrımlarını ifade edebilmek için zengin ve süslü bir dil kullandı. Arapça ve Farsça sözcüklerden, hatta daha önce pek kullanılmamış sözcüklerden yararlanarak yeni tamlamalar oluşturdular. Bu dil, ince ve sanatlı bir ifade imkânı sunuyordu; ancak geniş halk kitlelerinin anlamasını zorlaştırıyordu. Bu nedenle Servet-i Fünun edebiyatı, sonraki dönemlerde halktan kopuk ve seçkinci olmakla eleştirildi.

Servet-i Fünun şiirinde biçim açısından önemli yenilikler yapıldı. Şairler, Divan şiirinden gelen aruz ölçüsünü kullanmaya devam etti; ancak onu daha esnek biçimde kullandılar. Bir cümlenin bir dizede bitmeyip sonraki dizeye taşması, şiire konuşma diline yakın bir akış kazandırdı. Farklı uzunluktaki dizelerin bir arada kullanıldığı serbest biçimler denendi. Şiirin konusu da değişti; doğa, aile hayatı, iç dünyanın bunalımları ve hüzün gibi temalar öne çıktı.

Servet-i Fünun döneminin en önemli romancısı Halit Ziya Uşaklıgil'dir. Onun "Mai ve Siyah" ve "Aşk-ı Memnu" adlı romanları, Türk romanının teknik açıdan olgunlaştığı eserler olarak kabul edilir. Halit Ziya, Tanzimat yazarlarından farklı olarak anlatıyı kesip okura doğrudan seslenmez. Karakterlerin iç dünyalarını derinlemesine inceler, mekân tasvirlerini karakterlerin ruh hâlleriyle ilişkilendirir ve olay örgüsünü daha ustalıklı biçimde kurar.

Servet-i Fünun edebiyatında belirgin bir karamsarlık ve kaçış havası hissedilir. Pek çok eserde karakterler, içinde yaşadıkları ortamdan bunalır, hayallerinin gerçekleşmediği bir dünyada mutsuzluk yaşar ve uzak diyarlara kaçmayı düşler. Edebiyat tarihçileri, bu karamsarlığı kısmen dönemin siyasi koşullarına bağlar. Sıkı bir sansürün uygulandığı bu dönemde yazarlar, siyasi ve toplumsal konular hakkında açıkça yazamıyor, iç dünyalarına ve bireysel duygulara yöneliyordu.

Bu sansür, sonunda topluluğun dağılmasına da yol açtı. 1901'de dergide yayımlanan çeviri bir makale, sakıncalı bulunarak derginin kapatılmasına neden oldu. Böylece Servet-i Fünun topluluğu dağıldı; ancak topluluğun edebiyata kazandırdığı yenilikler etkisini sürdürdü.

Servet-i Fünun, Türk edebiyatında sanatçının bireysel duyarlılığına ve eserin estetik niteliğine verilen önemin arttığı bir dönemdir. Bu dönemin dili sonraki kuşaklar tarafından eleştirilmiş olsa da, roman tekniğinde ve şiir biçiminde yapılan yenilikler, modern Türk edebiyatının gelişiminde kalıcı izler bırakmıştır.