1911'de Selanik'te yayımlanan "Genç Kalemler" adlı bir dergide, imzasız bir makale yer aldı. "Yeni Lisan" başlığını taşıyan bu makale, Türk edebiyatının ve yazı dilinin yönünü değiştirecek bir çağrı içeriyordu. Makalenin ve hareketin önde gelen isimleri arasında Ömer Seyfettin, Ali Canip ve Ziya Gökalp vardı. Onların savunduğu temel düşünce basitti: Konuştuğumuz gibi yazmalıyız.

Bu çağrının arka planında, dönemin yazı diliyle konuşma dili arasındaki derin uçurum yatıyordu. Divan edebiyatından ve Servet-i Fünun'dan miras kalan yazı dili, Arapça ve Farsça sözcüklerle, tamlamalarla ve dil bilgisi kurallarıyla yüklüydü. Halkın büyük çoğunluğu bu dili anlamakta zorlanıyordu. Bir gazete makalesini ya da bir romanı okuyabilmek için özel bir eğitim gerekiyordu. Genç Kalemler yazarlarına göre bu durum, edebiyatın halktan kopmasına ve milletin ortak bir kültür etrafında birleşmesinin önünde bir engel oluşturmasına yol açıyordu.

Yeni Lisan makalesi, dilin sadeleştirilmesi için somut öneriler içeriyordu. Türkçenin dil bilgisi kurallarına uymayan Arapça ve Farsça tamlamalar ve çoğul ekleri kullanılmamalıydı. Ancak halkın benimsediği ve günlük hayatta kullandığı yabancı kökenli sözcükler dilden atılmamalıydı. Yazı dili için temel olarak İstanbul Türkçesi alınmalıydı. Bu yaklaşım, dili tamamen arıtmaya çalışan aşırı görüşler ile eski dili korumak isteyen tutucu görüşler arasında ılımlı bir yol öneriyordu.

Dildeki bu değişim, şiirde de kendini gösterdi. Millî Edebiyat döneminde şairler, Divan şiirinden gelen aruz ölçüsü yerine halk şiirinin ölçüsü olan hece ölçüsünü benimsedi. Hece ölçüsü, Türkçenin doğal yapısına daha uygun görülüyordu. Bu dönemde yetişen ve "Beş Hececiler" olarak anılan şairler, hece ölçüsünü yaygınlaştırmada önemli bir rol oynadı.

Millî Edebiyat döneminde edebiyatın konusu da değişti. Servet-i Fünun yazarlarının İstanbul'un dar çevrelerine ve bireysel bunalımlara odaklanan dünyasının yerine, Anadolu'nun hayatı, halkın gelenekleri, millî tarih ve toplumsal sorunlar edebiyatın gündemine girdi. Ömer Seyfettin'in kısa ve akıcı hikâyeleri, bu yeni anlayışın en başarılı örnekleri arasında yer aldı. Hikâyelerinde sade bir dil, sürükleyici bir anlatım ve çoğu zaman beklenmedik bir son kullanan Ömer Seyfettin, Türk hikâyeciliğinin en çok okunan yazarlarından biri oldu.

Millî Edebiyat hareketinin ortaya çıkışı, dönemin siyasi koşullarıyla da yakından ilişkiliydi. Osmanlı Devleti'nin toprak kaybettiği, farklı milletlerin bağımsızlık hareketlerinin güçlendiği bu dönemde, Türk aydınları millî kimliği tanımlamaya ve güçlendirmeye çalışıyordu. Dil, bu kimliğin en önemli unsurlarından biri olarak görülüyordu.

Yeni Lisan hareketinin başlattığı sadeleşme süreci, Cumhuriyet döneminde de sürdü ve farklı biçimler kazandı. Bugün kullandığımız yazı dilinin büyük ölçüde konuşma diline yakın olmasında, bir asır önce Selanik'te yayımlanan bu derginin açtığı yolun önemli bir payı vardır. Bu hareket, dilin yalnızca bir iletişim aracı değil, bir toplumun kendini tanımlama ve birleştirme aracı olduğunu da gösterir.