Bir ülkenin ekonomik büyüklüğü, onun ürettiği toplam pastanın büyüklüğünü gösterir. Ancak bu pastanın toplum içinde nasıl paylaşıldığı da en az onun büyüklüğü kadar önemlidir. İki ülke aynı kişi başına gelire sahip olabilir; ama bunlardan birinde gelirin büyük bölümü küçük bir kesimin elinde toplanırken, diğerinde gelir çok daha eşit dağılmış olabilir. Bu iki ülkede yaşayan insanların hayatları, büyük olasılıkla birbirinden çok farklıdır.

Ekonomistler, gelir eşitsizliğini ölçmek için çeşitli araçlar kullanır. Bunların en yaygın olanı, yirminci yüzyılın başında İtalyan istatistikçi Corrado Gini tarafından geliştirilen "Gini katsayısı"dır. Gini katsayısı, sıfır ile bir arasında bir değer alır. Sıfır, herkesin tamamen aynı gelire sahip olduğu mükemmel eşitliği; bir ise bütün gelirin tek bir kişide toplandığı tam eşitsizliği ifade eder. Gerçek dünyadaki ülkelerin Gini katsayıları bu iki uç arasında yer alır. Kuzey Avrupa ülkeleri genellikle düşük, bazı Güney Amerika ve Güney Afrika ülkeleri ise yüksek Gini katsayılarına sahiptir.

Gini katsayısının yanı sıra başka ölçüler de kullanılır. Bunlardan biri, toplumun en zengin yüzde onunun gelirini, en yoksul yüzde onunun geliriyle karşılaştıran orandır. Bir başka yaygın yöntem de toplumun en zengin yüzde birlik kesiminin toplam gelirden aldığı payı izlemektir. Bu farklı ölçüler, eşitsizliğin farklı yönlerini ortaya koyar.

Gelir eşitsizliği ile servet eşitsizliğini birbirinden ayırmak da önemlidir. Gelir, bir kişinin belirli bir dönemde kazandığı paradır. Servet ise bir kişinin sahip olduğu evler, toprak, hisse senetleri ve birikimler gibi varlıkların toplam değeridir. Pek çok ülkede servet eşitsizliği, gelir eşitsizliğinden çok daha yüksektir; çünkü servet, kuşaklar boyunca birikerek miras yoluyla aktarılabilir.

Eşitsizliğin ne ölçüde bir sorun olduğu ve ona karşı ne yapılması gerektiği, ekonomistler ve düşünürler arasında tartışmalıdır. Bazıları, belirli ölçüde eşitsizliğin, insanları daha çok çalışmaya, yenilik yapmaya ve girişimcilik riskini üstlenmeye teşvik ettiğini savunur. Bu görüşe göre önemli olan, eşitsizliğin kendisi değil, yoksulluğun azaltılması ve herkese fırsat eşitliği sağlanmasıdır.

Diğerleri ise yüksek eşitsizliğin önemli toplumsal maliyetleri olduğunu vurgular. Bazı araştırmalar, aşırı eşitsizliğin toplumsal güveni azaltabileceğini, siyasi süreçlerin zengin kesimlerin etkisi altına girmesine yol açabileceğini ve yoksul ailelerde doğan çocukların eğitim ve sağlık olanaklarına erişimini kısıtlayarak toplumsal hareketliliği azaltabileceğini ileri sürer. Ancak bu ilişkilerin nedensel olup olmadığı ve ne kadar güçlü olduğu da tartışma konusudur.

Hükümetler, gelir dağılımını etkilemek için çeşitli araçlar kullanır. Artan oranlı vergiler, yüksek gelirlilerden daha yüksek oranda vergi alır. Sosyal yardımlar, işsizlik sigortası ve emeklilik sistemleri, düşük gelirlilere destek sağlar. Ücretsiz eğitim ve sağlık hizmetleri ise fırsat eşitliğini artırmayı amaçlar. Bu politikaların ne ölçüde uygulanması gerektiği, her toplumun kendi değerlerine ve önceliklerine göre verdiği bir karardır.