Bir ülkenin işsizlik oranı açıklandığında, genellikle tek bir sayı üzerinde durulur. Ancak bu sayı, birbirinden çok farklı nedenlere sahip durumları bir araya toplar. Ekonomistler, işsizliğin nedenlerini anlamak ve ona uygun çözümler geliştirmek için işsizliği farklı türlere ayırır.

İlk olarak işsizlik tanımının kendisini netleştirmek gerekir. Ekonomistler ve istatistik kurumları, çalışmayan herkesi işsiz saymaz. İşsiz sayılmak için bir kişinin çalışmıyor olması, çalışmaya hazır olması ve aktif olarak iş araması gerekir. Örneğin tam zamanlı öğrenciler, emekliler ya da iş aramaktan vazgeçmiş kişiler, işsizlik oranının hesaplanmasında işsiz olarak sayılmaz. Bu nedenle iş bulma umudunu yitirerek iş aramayı bırakan kişilerin artması, işsizlik oranının olduğundan daha düşük görünmesine yol açabilir.

İşsizliğin ilk türü, "geçici" ya da "arızi" işsizliktir. Bu tür işsizlik, insanların bir işten diğerine geçerken ya da okulu bitirdikten sonra ilk işlerini ararken yaşadıkları kısa süreli işsizliği ifade eder. Yeni mezun bir mühendis, kendisine uygun bir iş bulana kadar birkaç ay iş arayabilir. Geçici işsizlik, işçilerin ve işverenlerin birbirini bulmak için zamana ihtiyaç duymasından kaynaklanır ve sağlıklı bir ekonomide bile her zaman belirli ölçüde bulunur. Hatta bu tür işsizlik, insanların becerilerine en uygun işleri aradığını gösterdiği için bir ölçüde yararlı da sayılabilir.

İkinci tür, "yapısal" işsizliktir. Yapısal işsizlik, işçilerin sahip olduğu beceriler ile işverenlerin aradığı beceriler arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanır. Teknolojik değişimler ya da ekonominin yapısındaki dönüşümler, bazı mesleklere olan talebi azaltırken başka mesleklere olan talebi artırabilir. Örneğin bir bölgedeki kömür madenlerinin kapanmasıyla işsiz kalan madenciler, aynı bölgede yazılım uzmanlarına ihtiyaç duyulsa bile bu işlere kolayca geçemez. Yapısal işsizlik, geçici işsizlikten daha uzun sürer ve çözümü genellikle eğitim, yeniden beceri kazandırma ve işçilerin hareketliliğini artırma gibi uzun vadeli politikalar gerektirir.

Üçüncü tür, "konjonktürel" işsizliktir. Bu tür işsizlik, ekonominin genel olarak daraldığı durgunluk dönemlerinde ortaya çıkar. Ekonomik bir kriz sırasında talep azaldığında, şirketler üretimi kısar ve işçi çıkarır. Bu durumda işsiz kalanlar, becerilerinden bağımsız olarak iş bulmakta zorlanır. Konjonktürel işsizlik, ekonomi yeniden büyümeye başladığında genellikle azalır. Bu tür işsizlikle mücadelede hükümetler ve merkez bankaları, ekonomiyi canlandırmaya yönelik politikalara başvurabilir.

Bazı ekonomistler bunlara "mevsimsel" işsizliği de ekler. Turizm, tarım ve inşaat gibi sektörlerde çalışanlar, yılın belirli dönemlerinde işsiz kalabilir. Bir kıyı kasabasında turizm sezonu sona erdiğinde, otellerde ve restoranlarda çalışan pek çok kişi işini kaybeder.

İşsizliğin türlerini ayırt etmek, doğru politikaların belirlenmesi açısından son derece önemlidir. Yapısal işsizlikle karşı karşıya olan bir ekonomiye, yalnızca talebi artırmaya yönelik politikalarla çözüm bulunamaz. Konjonktürel işsizlikle mücadelede ise uzun vadeli eğitim programları kısa vadede yeterli olmayabilir. İşsizliğin ardındaki nedenleri anlamak, ona karşı etkili bir mücadelenin ilk adımıdır.