1991'de Finlandiyalı bir bilgisayar bilimi öğrencisi olan Linus Torvalds, bir internet tartışma grubuna kısa bir mesaj gönderdi. Mesajında, hobi olarak bir işletim sistemi çekirdeği üzerinde çalıştığını, bunun büyük ve profesyonel bir proje olmayacağını belirtiyor ve diğer kullanıcıların görüşlerini istiyordu. Torvalds, yazdığı kodu herkesin inceleyebileceği, değiştirebileceği ve paylaşabileceği biçimde yayımladı. Bu mütevazı başlangıç, bugün dünyanın internet sunucularının büyük bölümünde, süper bilgisayarlarda ve milyarlarca akıllı telefonda kullanılan Linux'un doğuşu oldu.

Linux, "açık kaynak" yazılımın en bilinen örneklerinden biridir. Bir yazılımın "kaynak kodu", programcıların insan tarafından okunabilir bir programlama diliyle yazdığı talimatlardır. Ticari yazılımların çoğunda kaynak kodu gizli tutulur; kullanıcılar yalnızca programın çalışan hâlini alır ve onun nasıl çalıştığını göremez ya da değiştiremez. Açık kaynak yazılımlarda ise kaynak kodu herkese açıktır. Herkes bu kodu inceleyebilir, kendi ihtiyaçlarına göre değiştirebilir ve belirli koşullara uyarak başkalarıyla paylaşabilir.

Açık kaynak hareketinin kökleri, 1980'lere uzanır. Amerikalı programcı Richard Stallman, yazılımların giderek kapalı ve kısıtlayıcı hâle gelmesine tepki olarak "özgür yazılım" hareketini başlattı. Stallman'a göre kullanıcıların, kullandıkları yazılımları çalıştırma, inceleme, değiştirme ve paylaşma özgürlüğüne sahip olması gerekiyordu. Bu hareket için geliştirilen lisanslar, bir yazılımın değiştirilmiş versiyonlarının da aynı özgürlüklerle paylaşılmasını zorunlu kılıyordu. 1990'ların sonunda ise bazı yazılımcılar, bu yaklaşımın etik boyutundan çok pratik yararlarını vurgulamak için "açık kaynak" terimini benimsedi.

Açık kaynak yazılımın başarısı, ilk bakışta şaşırtıcı görünebilir. Dünyanın dört bir yanındaki binlerce gönüllü ve şirket çalışanı, çoğu zaman birbirini hiç tanımadan, ortak projelere katkıda bulunur. Peki, bu dağınık yapı nasıl olur da yüksek kaliteli yazılımlar üretebilir? Açık kaynak savunucuları, bu soruya genellikle şöyle yanıt verir: "Yeterince göz olduğunda, bütün hatalar sığdır." Yani kod, ne kadar çok kişi tarafından incelenirse, hatalar ve güvenlik açıkları o kadar hızlı bulunur ve düzeltilir.

Bugün açık kaynak yazılım, teknoloji dünyasının vazgeçilmez bir parçasıdır. İnternet sitelerinin önemli bir kısmı açık kaynak sunucu yazılımlarıyla çalışır. Pek çok popüler programlama dili, veri tabanı ve yapay zekâ aracı açık kaynaklıdır. Büyük teknoloji şirketleri bile açık kaynak projelere önemli katkılarda bulunur ve kendi ürünlerinde bu projelerden yararlanır.

Ancak açık kaynak modelinin de bazı sorunları vardır. Pek çok kritik açık kaynak proje, az sayıda gönüllü tarafından, çoğu zaman yeterli mali destek olmadan sürdürülmektedir. Dünya genelinde milyonlarca sistemin dayandığı bir yazılım kütüphanesinin bakımını birkaç kişinin boş zamanlarında yapması, ciddi güvenlik riskleri doğurabilir. Nitekim bazı yaygın açık kaynak yazılımlarda keşfedilen güvenlik açıkları, bu sorunun ne kadar önemli olduğunu göstermiştir. "Çok göz" ilkesi, ancak gerçekten kodu inceleyen gözler olduğunda işe yarar.

Açık kaynak hareketi, bilginin paylaşılmasının ve gönüllü iş birliğinin, dünyanın en karmaşık teknolojik ürünlerinden bazılarını yaratabileceğini gösteren dikkat çekici bir örnektir.