TYT İşçi ve Havuz Problemleri: Birim Zamanda İş Mantığı
İşçi ve havuz problemleri, ilk bakışta karışık görünse de tek bir temel mantığa dayanır: birim zamanda yapılan iş. Bu mantığı kavradığında, bu sorular sistematik olarak çözülebilir.
Birim zamanda yapılan iş
Bir işi t saatte bitiren bir işçi, bir saatte işin 1/t'sini yapar. Bu kavram, işçi ve havuz problemlerinin temelidir.
Birlikte çalışma
Birlikte çalışan işçilerin bir saatte yaptıkları iş, her birinin bir saatte yaptığı işlerin toplamıdır. Örneğin bir işi biri 6, diğeri 3 saatte bitiriyorsa, birlikte bir saatte işin 1/6 + 1/3 = 1/2'sini yaparlar; işi 2 saatte bitirirler.
Havuz problemleri
Havuz problemleri de aynı mantıkla çözülür:
- Dolduran musluklar işi pozitif yönde yapar.
- Boşaltan musluklar işi negatif yönde yapar.
- Bir saatte havuzun ne kadarının dolduğu, tüm muslukların etkilerinin toplamıdır.
İşçi sayısı ve süre
Aynı hızda çalışan işçilerde işçi sayısı ile işin bitme süresi ters orantılıdır. Oran-orantı için TYT oran-orantı yazımıza göz at.
Tamamı 1 kabul etme
İşin ya da havuzun tamamını 1 kabul etmek, kesirlerle çalışmayı kolaylaştırır. Bazı sorularda ise işi ya da havuzu süreleri ortak katı olan bir sayı (örneğin süreler 6 ve 3 ise 6) kabul etmek işlemleri daha da kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Süreleri doğrudan toplamak (birim zamanda yapılan işler toplanmalıdır)
- Boşaltan muslukları pozitif almak
- İşin bir kısmının bittiği soruları dikkate almamak
Pratik planı
- Birim zamanda iş mantığıyla 15 soru
- Birlikte çalışma ile 15 soru
- Havuz problemleriyle 15 soru
Genel problem yöntemi için TYT problemler yazımıza bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
İşçi problemlerinde süreler neden toplanmaz?
Çünkü birlikte çalışmada toplanan şey süreler değil, birim zamanda yapılan işlerdir.
Havuz problemlerinde boşaltan musluk nasıl hesaplanır?
Boşaltan musluk, birim zamanda yaptığı iş negatif alınarak hesaba katılır.