Dünya nüfusunun önemli bir kısmı, kıyılara yakın bölgelerde yaşar. Dünyanın en büyük kentlerinin pek çoğu, deniz kıyısında ya da nehirlerin denize döküldüğü alçak deltalarda kurulmuştur. Limanlar, ticaret yolları, verimli tarım arazileri ve turizm merkezleri de büyük ölçüde kıyı bölgelerinde yoğunlaşır. Bu nedenle deniz seviyesindeki değişiklikler, milyonlarca insanın yaşamını ve dünya ekonomisini doğrudan etkileyebilir. Son yüzyılda deniz seviyesinin yükselmeye başlaması, bu nedenle iklim değişikliğinin en ciddi sonuçlarından biri olarak görülmektedir.

Deniz seviyesi, Dünya tarihi boyunca büyük değişiklikler geçirmiştir. Yaklaşık yirmi bin yıl önce, son buzul çağının en soğuk döneminde, büyük miktarda su kıtaları kaplayan buz tabakalarında hapsolmuştu. Bu nedenle deniz seviyesi bugünkünden yaklaşık yüz yirmi metre daha alçaktı. Buzul çağı sona erip buz tabakaları eridikçe deniz seviyesi hızla yükseldi. Yaklaşık yedi bin yıl önce bu yükseliş büyük ölçüde yavaşladı ve deniz seviyesi görece kararlı bir düzeye ulaştı. İnsan uygarlıklarının büyük bölümü, bu kararlı dönemde gelişmiştir.

Ancak son yüzyılda deniz seviyesi yeniden yükselmeye başlamıştır. Ölçümler, küresel ortalama deniz seviyesinin yirminci yüzyılın başından bu yana yaklaşık yirmi santimetre yükseldiğini göstermektedir. Daha da önemlisi, bu yükselişin hızı giderek artmaktadır. Son birkaç on yılda deniz seviyesi, yirminci yüzyılın ilk yarısına göre iki katından daha hızlı yükselmektedir. Uydular, okyanus yüzeyinin yüksekliğini santimetre düzeyinde bir hassasiyetle ölçerek bu değişimi ayrıntılı biçimde izlemektedir.

Deniz seviyesinin yükselmesinin iki temel nedeni vardır. Birincisi, suyun ısınınca genleşmesidir. Okyanuslar, iklim değişikliğiyle birlikte atmosferdeki fazla ısının büyük bölümünü emmektedir. Isınan okyanus suyu genleşir ve daha fazla hacim kaplar. Bu durum, bir tencereye ağzına kadar su doldurup ısıttığımızda suyun taşmasına benzer. İkinci neden ise karada bulunan buzların erimesidir. Dağ buzulları ile Grönland ve Antarktika'daki büyük buz tabakaları eridikçe, açığa çıkan su okyanuslara karışarak deniz seviyesini yükseltir.

Bu noktada önemli bir ayrıma dikkat çekmek gerekir. Kuzey Kutbu'nda olduğu gibi denizin üzerinde yüzen buzların erimesi, deniz seviyesini önemli ölçüde yükseltmez. Bunun nedeni, yüzen buzun zaten kendi ağırlığı kadar suyu yerinden etmiş olmasıdır. Bir bardak suyun içindeki buz küpleri eridiğinde bardaktaki suyun taşmaması gibi, deniz buzunun erimesi de deniz seviyesini doğrudan değiştirmez. Buna karşın karada bulunan buz tabakalarının erimesi, okyanuslara daha önce orada bulunmayan su eklediği için deniz seviyesini yükseltir.

Grönland ve Antarktika'daki buz tabakaları, son derece büyük miktarda su içerir. Grönland buz tabakasının tamamen erimesi durumunda deniz seviyesinin yaklaşık yedi metre yükseleceği hesaplanmaktadır. Antarktika'daki buz tabakalarının toplamı ise deniz seviyesini elli metreden fazla yükseltebilecek kadar su içerir. Elbette bu buz tabakalarının tamamen erimesi binlerce yıl sürecektir. Ancak bilim insanları, Batı Antarktika'daki bazı buzulların belirli bir eşiği aştıktan sonra geri dönüşü zor bir erime sürecine girebileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır.

Deniz seviyesinin yükselmesi, kıyı bölgeleri için pek çok tehdit oluşturur. Alçak kıyı bölgeleri kalıcı olarak su altında kalabilir. Fırtınalar sırasında oluşan deniz kabarmaları daha yüksek ve daha yıkıcı hâle gelir. Kıyı erozyonu hızlanır. Deniz suyu, kıyıya yakın tatlı su kaynaklarına ve tarım arazilerine sızarak onları tuzlandırabilir. Bangladeş gibi alçak deltalarda yaşayan milyonlarca insan ve Pasifik ile Hint okyanuslarındaki bazı küçük ada ülkeleri, bu tehditlerden en çok etkilenecek topluluklar arasındadır. Bazı ada ülkelerinin topraklarının önemli bir kısmı, deniz seviyesinden yalnızca birkaç metre yüksektedir.

Deniz seviyesindeki yükselme, her yerde aynı biçimde yaşanmaz. Okyanus akıntıları, rüzgârlar ve buz tabakalarının kütle çekimindeki değişiklikler gibi etkenler, bazı bölgelerde deniz seviyesinin küresel ortalamadan daha hızlı yükselmesine yol açabilir. Bazı kıyı bölgelerinde ise yer altı sularının aşırı çekilmesi gibi nedenlerle kara yüzeyi çökmekte ve bu durum deniz seviyesinin yükselmesinin etkilerini daha da artırmaktadır.

Bilim insanlarının yaptığı tahminler, deniz seviyesinin bu yüzyılın sonuna kadar yükselmeyi sürdüreceğini göstermektedir. Yükselişin ne kadar olacağı ise büyük ölçüde gelecekteki sera gazı salınımlarına bağlıdır. Salınımların hızla azaltılması durumunda yükselişin daha sınırlı kalması beklenirken, salınımların artmaya devam etmesi durumunda çok daha büyük bir yükseliş öngörülmektedir. Okyanusların ve buz tabakalarının ısınmaya yavaş tepki vermesi nedeniyle, deniz seviyesi salınımlar durdurulsa bile yüzyıllar boyunca yükselmeyi sürdürecektir.

Kıyı kentleri bu tehditle başa çıkmak için çeşitli önlemler almaya başlamıştır. Hollanda gibi ülkeler, yüzyıllardır setler, barajlar ve pompalama sistemleriyle denizle mücadele etmektedir. Bazı kentler, fırtına kabarmalarına karşı dev bariyerler inşa etmektedir. Kıyı bataklıkları ve mangrov ormanları gibi doğal ekosistemlerin korunması da dalgaların etkisini azaltarak kıyıları korumaya yardımcı olabilir. Yükselen denizler, insanlığın kıyılarla ilişkisini yeniden düşünmesini gerektiren uzun vadeli bir sorundur.