AYT Edebiyat Tanzimat Dönemi: Birinci ve İkinci Kuşak
Tanzimat edebiyatı, Türk edebiyatında Batı etkisinin başladığı dönemdir. Yeni türlerin ortaya çıktığı ve "ilk"lerin yoğun olduğu bu dönem, AYT'de düzenli soru getirir.
Tarihsel arka plan
Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla birlikte toplumda ve edebiyatta Batılılaşma hareketleri hız kazanmıştır. Gazetecilik, bu dönemde edebiyatın gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.
Birinci kuşak
Genel özellikler
- Toplum için sanat anlayışı
- Halkı eğitme amacı
- Dilde sadeleşme isteği (ancak tam olarak uygulanamamıştır)
- Hürriyet, vatan, adalet gibi kavramların işlenmesi
Öne çıkan isimler
Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa bu kuşağın öne çıkan isimleri arasındadır.
İkinci kuşak
Genel özellikler
- Sanat için sanat anlayışına yönelme
- Bireysel konuların öne çıkması
- Dilde ağırlaşma
Öne çıkan isimler
Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit ve Samipaşazade Sezai bu kuşağın öne çıkan isimleri arasındadır.
Yeni türler ve ilkler
Tanzimat döneminde roman, hikâye, tiyatro, gazete makalesi gibi türler Türk edebiyatına girmiştir. Bu dönemin "ilk"leri (ilk roman, ilk tiyatro, ilk özel gazete gibi) sık sorulur. Bu ilkleri bir listede toplamak ve düzenli tekrar etmek önemlidir.
İki kuşağın karşılaştırması
Birinci ve ikinci kuşağı sanat anlayışı, dil, konu ve üslup açısından bir tabloda karşılaştırmak, sık sorulan karşılaştırma sorularında avantaj sağlar.
Çalışma yöntemi
- Tarihsel arka planı kısaca öğren.
- İki kuşağı tabloyla karşılaştır.
- İlkleri bir listede topla.
- Yazar-eser bilgisini kartlarla çalış.
Yazar-eser ezberi için AYT yazar-eser, sonraki dönem için AYT Servetifünun ve Fecriati yazılarımıza göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
Tanzimat döneminin en önemli özelliği nedir?
Batı etkisiyle yeni türlerin edebiyatımıza girmesi ve edebiyatın toplumu eğitme aracı olarak görülmesidir.
Birinci ve ikinci kuşak arasındaki temel fark nedir?
Birinci kuşak toplum için sanat, ikinci kuşak ise sanat için sanat anlayışına yönelmiştir.