1967 yılının sonbaharında İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Jocelyn Bell, yeni inşa edilen bir radyo teleskobunun kayıtlarını inceliyordu. Teleskop, uzak gök cisimlerinden gelen radyo dalgalarını kaydediyor ve sonuçlar uzun kâğıt şeritlerine çiziliyordu. Bir gün, şeritlerin üzerinde daha önce görmediği küçük ve tuhaf bir iz fark etti. Bu iz, sıradan radyo kaynaklarına ya da bilinen parazitlere benzemiyordu.

Bell, bu izin gökyüzünün belirli bir noktasından geldiğini ve her gün yıldızlarla birlikte hareket ettiğini belirledi. Bu durum, sinyalin Dünya kaynaklı bir parazit değil, uzaydan gelen bir sinyal olduğunu düşündürüyordu. Daha ayrıntılı kayıtlar alındığında ise çok daha şaşırtıcı bir özellik ortaya çıktı. Sinyal, son derece düzenli aralıklarla tekrarlanan kısa radyo darbelerinden oluşuyordu. Darbeler arasındaki süre, bir saniyeden biraz fazlaydı ve bu süre o kadar sabitti ki en hassas saatlerle yarışabilecek düzeydeydi.

Bu kadar düzenli bir sinyal, o dönemde bilinen hiçbir doğal gök cismine uymuyordu. Araştırma ekibi, kısa bir süre de olsa sinyalin başka bir uygarlık tarafından gönderilmiş olabileceği olasılığını bile göz önünde bulundurdu. Ekip yarı şaka yarı ciddi biçimde bu kaynağa, İngilizcede küçük yeşil adamlar anlamına gelen bir ifadenin baş harfleriyle bir ad verdi. Ancak kısa süre sonra Bell, gökyüzünün farklı bölgelerinden gelen ve benzer özellikler taşıyan başka sinyaller de keşfetti. Farklı yerlerdeki uygarlıkların aynı anda aynı türde sinyal göndermesi pek olası olmadığından, bu sinyallerin doğal bir kaynağı olması gerektiği anlaşıldı.

Bu yeni gök cisimlerine, titreşen yıldız anlamına gelen bir ifadeden türetilen pulsar adı verildi. Gökbilimciler kısa süre içinde pulsarların, hızla dönen nötron yıldızları olduğu sonucuna vardı. Nötron yıldızları, daha önce kuramsal olarak öngörülen ama hiç gözlemlenmemiş nesnelerdi. Büyük kütleli bir yıldız süpernova olarak patladığında, merkezi o kadar şiddetli biçimde çöker ki atomlar ezilir ve proton ile elektronlar birleşerek nötronlara dönüşür. Ortaya çıkan nesne, birkaç on kilometre çapında olmasına karşın Güneş'ten daha büyük bir kütleye sahip olabilir.

Nötron yıldızlarının yoğunluğu akıl almaz düzeydedir. Bir nötron yıldızının bir çay kaşığı kadar maddesi, Dünya'da yaklaşık bir dağ ağırlığında olurdu. Ayrıca bu yıldızlar son derece hızlı döner. Bir yıldız çöktüğünde, tıpkı kollarını gövdesine yaklaştıran bir buz patencisinin daha hızlı dönmesi gibi, dönüş hızı büyük ölçüde artar. Bazı pulsarlar saniyede birkaç kez, bazıları ise saniyede yüzlerce kez döner.

Pulsarların düzenli darbeler yaymasının nedeni, bir deniz fenerinin çalışma biçimine benzer. Nötron yıldızının güçlü manyetik alanı, yıldızın manyetik kutuplarından iki dar radyo ışını demetinin yayılmasına yol açar. Manyetik kutuplar, yıldızın dönme ekseniyle tam olarak çakışmadığı için bu ışın demetleri yıldız döndükçe uzayda bir koni çizer. Eğer bu demetlerden biri, yıldızın her dönüşünde Dünya'nın üzerinden geçiyorsa, biz bunu düzenli aralıklarla gelen bir darbe olarak algılarız. Tıpkı bir deniz fenerinin dönen ışığının kıyıdan izleyen birine düzenli aralıklarla parıldayan bir ışık gibi görünmesi gibi.

Pulsarların keşfi, 1974 yılında Nobel Fizik Ödülü ile onurlandırıldı. Ancak ödül, keşfi ilk kez fark eden Jocelyn Bell'e değil, onun tez danışmanı olan Antony Hewish ile radyo gökbiliminin öncülerinden Martin Ryle'a verildi. Bell'in ödülün dışında bırakılması, bilim dünyasında uzun süren tartışmalara yol açtı. Pek çok bilim insanı, bu kararın hem bir öğrencinin hem de bir kadın bilim insanının katkısının göz ardı edilmesi olduğunu düşündü. Bell ise bu konuda alçakgönüllü bir tutum sergiledi ve ödüllerin genellikle ekiplerin liderlerine verildiğini belirtti.

Bell, sonraki yıllarda çok başarılı bir bilimsel kariyer sürdürdü ve pek çok önemli ödül kazandı. 2018 yılında temel fizik alanındaki önemli bir ödüle layık görüldüğünde, ödülün para ödülünün tamamını, bilim alanında yeterince temsil edilmeyen grupların araştırmacı olmasını desteklemek için bir burs fonuna bağışladı. Bu davranış, onun bilim dünyasındaki eşitsizliklere karşı duyarlılığının bir göstergesi olarak geniş yankı uyandırdı.

Pulsarlar, keşiflerinden bu yana bilimin pek çok alanında değerli araçlar hâline gelmiştir. Son derece düzenli darbeleri sayesinde evrenin en hassas saatleri arasında yer alırlar. Birbirinin çevresinde dönen iki pulsardan oluşan bir sistemin yıllarca izlenmesi, kütle çekim dalgalarının varlığına dair ilk dolaylı kanıtı sağlamıştır. Bilim insanları bugün, galaksideki pek çok pulsarın darbelerini birlikte izleyerek çok düşük frekanslı kütle çekim dalgalarını yakalamaya çalışmaktadır.

Pulsarlar, uzay yolculuğunda kullanılabilecek bir yön bulma sistemi olarak da önerilmiştir. Yetmişli yıllarda uzaya gönderilen bazı sondalar, olası bir dünya dışı uygarlığa Dünya'nın konumunu göstermek için bir harita taşıyordu.

Bir doktora öğrencisinin kâğıt şeritler üzerindeki küçük bir ize gösterdiği dikkat, evrenin en tuhaf nesnelerinden birinin keşfedilmesine yol açmıştır. Bu öykü, bilimde büyük keşiflerin çoğu zaman sabırlı ve titiz bir çalışmayla, olağan dışı olanı fark edebilme yeteneğiyle başladığını gösterir.